Broń myśliwska

 

 

Do celów myśliwskich używa się broni trzech zasadniczych rodzajów:

 

 





W strzelbach, sztucerach i broni kombinowanej stosuje się najczęściej układ luf pokazany schematycznie na rysunku

Rys. . Układy luf w myśliwskiej broni łamanej:
1 - dubeltówka; 2 - nadlufka (bok); 3 - ekspres; 4 - ekspres-bok;  5 - kniejówka; 6 - kniejówka-bok; 7 - trójlufka (dryling);   8 - ekspres-dryling; 9 - ekspres-bokdryling; 10 - czwórlufka

 

 

 

Istotną zasadą podziału może być również sposób nabijania broni zależy od stopnia automatyzacji poszczególnych czynności. Z tych względów rozróżnia się broń myśliwską:
- jednostrzałową (głównie łamaną), wymagającą ręcznego wprowadzania każdego ładunku do komory nabojowej, gdyż nie ma urządzeń dosyłających kolejne naboje;
- powtarzalną (nieautomatyczną) t magazynkiem na 3 -5 naboi, w której wprowadzenie każdego ładunku do komory nabojowej i usunięcie strzelonych łusek odbywa się za pomocą mechanizmu przeładowania ręcznego;
- samopowtarzalną (półautomatyczną), w której, po ręcznym
nabiciu broni i pierwszym strzale, wszystkie czynności przeładowania wykonywane są automatycznie i kolejny wystrzał wymaga tylko ręcznego zadziałania na spust.
Niektóre sztucery, przeważająca liczba strzelb oraz wszystkie typy broni kombinowanej charakteryzują się także tym, że dostęp do komór nabojowych luf jest możliwy dopiero po tzw. złamaniu broni. Myśliwską broń łamaną (jednostrzałową) stanowią:
     1. Jednolufowe, jednostrzałowe, strzelby i sztucery, mające zwykle kurek wewnętrzny oraz wyrzutnik strzelonych łusek. Nowoczesną bronią tego typu jest np. doskonały sztucer łamany K 77 firmy Blaser.
     2. Dubeltówki i nadlufki (boki), ekspresy (sztucery podwójne, dubeltowe) oraz kniejówki (broń kombinowana) są wyposażone w dwa lub nieraz jeden spust, wyciąg albo wyrzutnik oraz przyśpiesznik dla strzału kulą. Coraz większą liczbę tych broni wytwarza się z lufami ułożonymi w płaszczyźnie pionowej, czyli potocznie - jedna nad drugą.
     3. Trójlufki (drylingi), w skład których wchodzą zwykle dwie lufy gładkie i jedna gwintowana. Ich odmianą są ekspres-drylingi z dwiema lufami gwintowanymi i jedną o gładkim przewodzie. Wszystkie współczesne trójlufki mają dwa spusty i przyśpiesznik dla strzału kulą. Tę, typowo niemiecką, broń kombinowaną produkują głównie firmy Sauer, Merkel, Krieghoff, Blaser i Heym.
     4. Czwórlufki - broń kombinowana, składająca się z dwóch luf gładkich i dwóch luf gwintowanych. Produkowany jeszcze w Suhl mod. 60 ma lufy gładkie o kalibrze 16/70 w kombinacji z kulowymi 7 x 57 R, albo 8 x 57 JRS oraz .22 LR o zapłonie bocznym.

          Oprócz broni łamanej przeważająca liczba produkowanych w Europie sztucerów i strzelb, głównie w USA, ma lufy mocowane trwale. Niełamane bronie mają tylko jedną lufę. Wyjątkiem jest francuska dwulufka Darne, którą ładuje i rozładowuje odsuwany do tyłu zamek.
          Myśliwską niełamaną jednolufową bronią (najczęściej powtarzalną i samopowtarzalną) są następujące typy sztucerów oraz strzelb:
     1. Strzelby z przesuwnym czółenkiem i magazynkiem rurowym na 2 lub 4 naboje. Wyrzucenie strzelonej łuski oraz wprowadzenie do komory nabojowej następnego ładunku odbywa się po przesunięciu ręką czółenka do tyłu i następnie do przodu (pump action). Sztucery tego typu (slide action), charakteryzujące się dużą szybkostrzelnością, rozpowszechnione są przede wszystkim w USA.
     2. Sztucery ładowane ręcznie za pomocą ruchomej dźwigni (lever action), spełniającej również rolę kabłąka ochraniającego język spustowy. Przeładowanie sztucera następuje po ręcznym przemieszczeniu dźwigni w dół i do góry. Magazynek rurowy lub pudełkowy mieści 5-10 albo więcej naboi, zależnie od kalibru i typu magazynka. Typowe dla USA repetiery firmy Marlin importuje do Europy jej przedstawiciel - Frankonia Jagd.
     3. Strzelby jednolufowe, repetowane zamkiem suwliwym, spotyka się bardzo rzadko. Jednak i obecnie jest w sprzedaży śrutówka, np. "goose gun" firmy Marlin o długości lufy 91,5 cm, z magazynkiem na dwa naboje kalibru 12/76 Magnum lub 12/70.
     4. Sztucery ładowane ręcznie za pomocą zamka suwliwego są najbardziej popularną bronią kulową u myśliwych w Europie. Repetiery takie, o różnych kalibrach oraz standardach (z magazynkiem pudełkowym na 2 - 5 naboi), produkują obecnie wszystkie znane firmy.
     5. Strzelby i sztucery samopowtarzalne, ładujące się automatycznie na skutek wykorzystania siły odrzutu występującej w czasie strzału. Cały cykl ładowania broni następuje podczas odrzucania lufy i zamka do tyłu oraz zajmowania pierwotnego położenia, wskutek parcia napiętych sprężyn. Magazynek strzelb samopowtarzalnych, działających na zasadzie odrzutu lufy, mieści 2 lub 4 naboje.
Sztucer samopowtarzalny, np. 770 K firmy Heckler & Koch, działający na zasadzie odrzutu zamka półswobodnego (odrzucanego przez rolki wskutek ciśnienia gazów prochowych na dno cofającej się łuski), mieści w magazynku 2 naboje. Strzelb i sztu-cerów tego typu, chociaż charakteryzują się słabszym odrzutem, jest w Polsce bardzo mało.
     6. Sztucery i strzelby samopowtarzalne, działające na zasadzie odprowadzania gazów prochowych przez boczny otwór w ściance lufy. Automatyczne przeładowanie broni następuje wskutek działania siły ciśnienia gazów na tłok, który napędza poprzez suwadło poszczególne mechanizmy. Często spotykaną u myśliwych bronią tego typu jest współczesny sztucer samopowtarzalny Browning BAR (Browning Automatic Rifle) z wytwórni belgijskiej FN.

          Występują również bardziej szczegółowe podziały broni myśliwskiej, mające na względzie np.: sposób zamykania i ryglowania luf, kaliber, długość luf i inne. Najbardziej umownym spośród wymienionych zasad jest podział broni ze względu na kaliber gwintowanych luf. Skuteczne porażenie, czyli prawie natychmiastowe ubicie zwierza, zależy bowiem nie tylko od kalibru, ale przede wszystkim od prędkości i energii przycelnej oraz jakości pocisku (zob. pkt 8.1.4). Nie ma przecież żadnego porównania w skutecznym działaniu pocisku wystrzelonego, np. z nowoczesnego sztucera 7 mm Remington Magnum i gwintowanej lufy o kalibrze 9,3 x 72 R, która jest już reliktem przeszłości.

Można więc tylko umownie uznać, że przybliżone średnice luf:
- od .22 Hornet (5,6 x 35 R) do .243 Winchester (6,17 x 52), kwalifikują broń   do małego kalibru;
- od 6,5 x 54 M.Sch. do 8 x 68 S - do średniego kalibru;
- od 9,3 x 62 do np. 460 Weatherby Magnum (11,63 x 74) - do
dużego kalibru.

 

Strzelby

Rozwój łamanej broni śrutowej, połączony z wszechstronnym jej doskonaleniem zapoczątkował praktycznie paryski rusznikarz Casi-mir Lefaucheux, który w 1832 r. skonstruował pierwszy łamaną dubeltówkę oraz dopasowany do niej scalony nabój, uszczelniający komorę.

Foto Dubeltówka Lefaucheux

Lefoszówkę, pokazaną na zdjęciu 2.1, otwiera się kluczem umieszczonym na dole baskili. Po skręceniu w prawo złącze bagnetowe zwalnia lufy i wtedy można broń łamać dla wprowadzenia naboi do komory. Podniesione z powrotem lufy przyciągane są do baskili obrotem klucza w lewo. Kurki zewnętrzne są wydłużone i zakrzywione tak, aby przy wyzwalaniu strzału uderzały z góry w środek wystającej poza nabój iglicy. Oczywiście, strzelba Lefaucheux nie ma wyciągu, gdyż strzelone łuski usuwa się chwyceniem ręką za wystający na zewnątrz sztyft iglicy. Nieco później, bo w 1852 r., londyński rusznikarz Charles Lancaster, wzorując się na strzelbie Lefau-cheux, skonstruował dubeltówkę z zamkiem mimośrodowym, zwalnianym ruchem dolnego klucza do przodu. Popularną przez długi czas lankastrówkę, pokazaną na zdjęciu 2.2, ładowano również scalonymi nabojami, ale już ze spłonką umieszczoną centralnie w denku łuski.

Foto Dubeltówka lancastera

Dalsze wynalazki, oryginalne konstrukcje i ulepszenia, w których wzięli również znaczący udział angielscy rusznikarze: James Purdey, John Deeley, James Simeon Edge i William Greener oraz słynna angielska wytwórnia broni Holland & Holland sprawiły, że wytwarzana współcześnie śrutowa broń łamana przeważa użytkowo nad dawną, przede wszystkim:
     - większą wytrzymałością,
     - niezawodnością,
     - lepszym rozłożeniem środka masy broni.

          Liczni wytwórcy broni myśliwskiej produkują obecnie śrutówki różnych typów i modyfikacji, o zróżnicowanej jakości oraz cenie. Mając na względzie tylko konstrukcję i wartości użytkowe, współczesną broń śrutową można umownie podzielić na cztery rodzaje:
     1) pojedynka jednostrzałowa;
     2) dwulufka (dubeltówka, nadlufka - inaczej bok i śrutówka Darne);
     3) jednolufka powtarzalna (repetier śrutowy);
     4) jednolufka samopowtarzalna (półautomat śrutowy).

 

 

Sztucery

Sztucer jest bronią myśliwską, mającą tylko lufy gwintowane do strzału kulami. Ze względu na wiele istotnych różnic sztucery dzieli się na:
     1. Powtarzalne (repetiery), w których wprowadzenie do komory nabojowej każdego ładunku i wyrzucenie strzelonej łuski lub wyjęcie z lufy naboju wykonuje się ręcznie za pomocą mechanizmu przeładowania. Z grupy sztucerów powtarzalnych odróżnia się: repe-towane ręcznie za pomocą suwliwego zamka, ruchomej dźwigni (lever action) lub przesuwnego czółenka (slide action).
     2. Samopowtarzalne (półautomatyczne), w których po ręcznym nabiciu pierwszym ładunkiem i oddaniu wystrzału wszystkie czynności przeładowania kolejnych naboi odbywają się automatycznie. Następne strzały wymagają ręcznego zadziałania tylko na spust. Ze względu na odmienny napęd odróżnia się sztucery samopowtarzalne działające na zasadzie:
- odprowadzenia gazów prochowych przez boczny otwór w ściance lufy,
- odrzutu lufy,
- odrzutu zamka półswobodnego.
     3. Łamane (1- i 2- strzałowe), z jedną lub dwiema lufami (ekspres), potrzebujące ręcznego wprowadzania każdego ładunku do komory nabojowej, dostępnej dopiero po złamaniu broni.
    

     Ad 1. Sztucery powtarzalne
Szybkostrzelne karabiny powtarzalne (z magazynkiem rurowym), przeładowywane ręcznie za pomocą ruchomej dźwigni lub przesuwnego czółenka, zaczęto wyrabiać w Ameryce już od połowy XIX wieku. Stały się one pierwowzorem dla myśliwskich sztucerów powtarzalnych, które opracowali i zaczęli wkrótce produkować: Benjamin Tyler Henry - Oliver Fisher Winchester (mod. 1873), Andrew Burges - John Mahlon Marlin (mod. 1875), William H. Elliot - Samuel Colt (mod. 1883). Ciekawe, że sztucery tego typu, od początku używane powszechnie przez amerykańskich myśliwych, nie zyskały w Europie większego zainteresowania. Wynikało to chyba stąd, że europejscy myśliwi, mający zwykle wówczas duże dobra, nie potrzebowali wcale sztucerów wielostrzałowych. Podczas polowań stał bowiem obok strzelec, który nabijał zapasowy sztucer i oba, zazwyczaj ciężkie, nosił.

Rys. Zespół odpalający karabinu iglicowego Dreyse [40]: / - pocisk; 2 - podstawka pocisku z pastylką zapłonową; 3 - łuska papierowa; 4 - prochowy ładunek miotający;  5 - iglica; 6 - element mechanizmu uderzeniowego

W Europie pierwszy karabin powtarzalny z suwliwym zamkiem ryglującym lufę od tyłu został opracowany w 1826 roku przez niemieckiego konstruktora i wynalazcę Johanna Nicolausa von Dreyse z Sómerdy (koło Erfurtu). Zespół odpalający tego karabinu, pokazany schematycznie na rys. 3.1, działał w ten sposób, że uruchomiona długa iglica przebijała papierową łuskę i nakłuwała pastylkę zapłonową. Iglicówka Dreysego stanowiła pierwotny wzór dla następnych, bardziej doskonałych, konstrukcji, jakie zaczęto wprowadzać w ostatniej ćwierci minionego wieku. W tym okresie, spośród znanych konstruktorów karabinów powtarzalnych, największą sławę zdobyli Niemcy: bracia Wilhelm Mauser (1834-1882) i Peter Paul Mauser (1838-1914) oraz Austriacy: Ferdinand Ritter von Man-nlicher (1848-1904) wraz z Otto Schónauerem (1844-1913). Obie
konstrukcje, zarówno Mausera jak i Mannlichera, zyskały duże uznanie, gdy przerobiono na sztucery:
     - znany niemiecki karabin powtarzalny mod. 1898, produkowany przez Petera Paula Mausera w Oberndorfie i nazwany sztucerem Mausera model 98/08;
     - najlepszy wyrób austriackiej fabryki broni w Steyr, karabin powtarzalny Mannlichera mod. 1895 i jego odmianę, Mannlicher - Schónauer mod. 1903.
          Produkowane od tego czasu w Europie sztucery powtarzalne miały prawie wyłącznie zamki konstrukcji Mausera albo Mannlichera. Opracowane wówczas modele okazały się tak technicznie dobre, że większość myśliwskich repetierów, oczywiście po wielu korzystnych poprawkach i zmianach, bazuje na tej samej zasadzie napędu mechanizmów jeszcze dzisiaj.
          Nowe konstrukcje sztucerów pojawiły się dopiero po II wojnie światowej, gdy przestarzałe poniekąd repetiery zastąpiono w wojsku automatycznymi karabinkami maszynowymi, w których wiele elementów wyrabia się z blach tłoczonych. Jest jednak faktem, że przez ponad 3/4 wieku sztucery myśliwskie i wojskowe karabiny powtarzalne cechowały się niemal bliźniaczym podobieństwem.
Sztucer powtarzalny jest bronią bardzo stabilną i służy najlepiej tym myśliwym, którzy precyzję strzału stawiają wyżej niż szybkostrzelność. Polscy myśliwi, podobnie jak w innych europejskich krajach, używają do polowań przede wszystkim repetierów, które złożone są z następujących zespołów:
     - lufy o gwintowanym przewodzie;
     - zespołu zamkowego, w skład którego wchodzą: komora zamkowa z magazynkiem, donośnikiem naboi i wyrzutnikiem łusek; zamek z mechanizmem ryglowym, uderzeniowym i wyciągiem oraz urządzenie spustowe i zabezpieczające;
     - osady, zwanej też obsadą lub łożem.
Wypada tutaj nadmienić, że do wyposażenia sztucera zalicza się nie tylko celownik mechaniczny, ale i optyczny.

     Ad 2. Sztucery samopowtarzalne
Sztucery półautomatyczne, ze względu na odmienny rodzaj napędu mechanizmów, mogą działać na zasadzie odrzutu lufy lub pół-swobodnego zamka, a także odprowadzenia gazów prochowych przez boczny otwór w ściance lufy. Od niemal półwieku, do napędu
mechanizmów sztucerów zaczęto wykorzystywać coraz częściej energię gazów prochowych w przewodzie lufy według metody pokazanej schematycznie na rys.

Schemat sztucera samopowtarzalnego działającego na zasadzie odprowadzenia gazów prochowych przez boczny otwór w ściance lufy: 1 - lufa; 2 - otwór gazowy; 3 - komora gazowa; 4 - tłok gazowy; 5 - tłoczysko; 6 - suwadło; 7 - sprężyna powrotna; 8 - komora zamkowa; 9 - zamek

Wiele (ponad 20) tego typu konstrukcji zastosowanych w broni o różnych kalibrach, chętnie kupowanej w USA, nie znalazło jednak większego zainteresowania u myśliwych europejskich. Przyczyniły się do tego, niezgodne często z obowiązującym prawem łowieckim, naboje oraz bardzo zasobne w amunicję magazynki i forma zewnętrzna (modna w niektórych tamtejszych kręgach), naśladująca zazwyczaj broń wojskową.
Spośród sztucerów samopowtarzalnych produkowanych w Europie, wyróżniają się:

     - Heckler & Koch mod. HK 770 (3-strzałowy z półswobodnym zamkiem) o długości całkowitej 108 cm i masie 3,5 kg, z lufą o długości 52 cm dla kalibru .308 Win.;
     - Valmet-Hunter mod. M 88 (^-strzałowy z odprowadzeniem gazów)
0 długości całkowitej 108 cm i masie 3,8 kg, z lufą o długości 52 cm dla kalibrów .308 Win. i .30-06.
          Myśliwi w Polsce (i nic tylko) posługują się najczęściej jednak półautomatami FN Browning mod. BAR (Browning Automatic Rifle). Wytwarza się je w belgijskiej fabryce broni (Fabriąue Nationale d'Armes de Guerrc FN), czynnej od 1889 roku. Obecnie FN, będąc w koncernie międzynarodowym, produkuje różnorodne nowoczesne uzbrojenie wojskowe (m.in. pistolet maszynowy UZI - skrót od nazwiska i państwa izraelskiego konstruktora Gala Uziela) oraz doskonalił broń i amunicję do strzelań myśliwskich i sportowych.
Sztucery samopowtarzalne FN Browning mod. BAR charakteryzują następujące właściwości:
     - wykorzystanie energii gazów prochowych w lufie do napędu mechanizmu ryglowego, zamykającego, zabezpieczającego, przeładowania broni i napięcia sprężyny iglicy;
     - obrotowe zamknięcie lufy za pomocą 7 mocnych występów ryglowych;
     - automatyczne zablokowanie mechanizmu spustowego, widoczne po wciśniętym bezpieczniku sworzniowym ulokowanym poprzecznie w tylnej części kabłąka;
     - nieznaczny nacisk na język spustowy podczas wyzwalania wystrzału (ok. 8 N, czyli 0,8 kG);
     - magazynek dla czterech naboi Magnum albo pięciu naboi o kalibrze standardowym (możliwa jest wersja magazynka na 2 lub 3 naboje);
- zasilenie broni nabojami dokonuje się po uruchomieniu suwaka
1 otwarciu zawiasowo magazynka, albo odłączeniu pustego pudełka od wieczka i założeniu zapasowego;
     - połączona na trwale lufa o długości 55 cm może mieć kaliber .270 Win.; .308 Win. i .30-06 (dla naboi standardowych) albo 7 mm Rem. Mag. i .300 Win. Mag.;
     - na zewnątrz lufy znajduje się szczerbina celownicza (przestawiana wg systemu Williamsa) oraz muszka z ochronną osłoną;
     - do osadzenia lunety celowniczej, w pi/yj-oiow
miejscach, nadaje się najlepiej montaż czopów Ittmu / JH.
     - długość całkowita 110 cm i masa około 3,4 l
     - szybkostrzelność większa niż repetierów, równied pi/v ręcznym przeładowywaniu;
     - staranne wykonanie i dobre zbalansowanie brom ortl doskonałe skupienie punktów trafień po oddaniu serii strzałów.
          Wypada tutaj jeszcze nadmienić, że półautomatyczny system działania sztucera BAR nie świadczy wcale o tym, by miał służyć do "automatycznego" zabijania zwierzyny. Automatyka mechanizmów ułatwia po prostu cykl przeładowania broni, która jest w dodatku niemal dwa razy tańsza od ekspresu, np. firmy Frankonia (nic wymieniając innych - droższych). Używając sztucera samopowtarzalnego należy mieć jednak na względzie fakt, że automatyczna praca mechanizmów wymaga naboi o wymiarach odpowiadających ściśle normom międzynarodowym, a więc pochodzących z dobrych wytwórni (np. RWS, FN-Legia, Hirtenberger, Sako, Lapua).

     Ad 3. Sztucery łamane
Zamiar wprowadzenia do użytku sztucerów łamanych zrodził się już dawno i z tej przyczyny, że broń łamana ma dużo zalet dających się odczuć dopiero podczas polowań. Broń kulowa tego typu, krótsza i lżejsza oraz lepiej zbalansowana, była i jest przeciwieństwem konstrukcji wojskowych (długich i ciężkich), jakie oferowano dla myślistwa coraz liczniej już na początku XX wieku. Różnica długości broni łamanej, w porównaniu z repetierem o suwliwym zamku, wynika przede wszystkim z innego rozwiązania konstrukcyjnego zespołu zamkowego. Na przykład, odległość od przedniego spustu do miejsca uderzenia w spłonkę naboju wynosi dla sztucera łamanego (z zamkiem wg systemu Anson & Deeley) zaledwie 5 cm. Przy lufie o długości 60 cm i kolbie z szyjką - 37 cm, cały sztucer (od stopki do ścięcia wylotowego) będzie mierzył: 60 -+-5 + 37= 102 cm. Porównując go z repetierem, np. o kalibrze 7x64, w którym odległość od wlotu lufy do miejsca zwalniania spustu wspomaganego przyśpiesznikiem niemieckim wynosi 16 cm - otrzyma się:  60 + 16 + + 37 = 113 cm.

 

Podstawowe typy pocisków do broni myśliwskiej.

Kegelspitz (KS lub PPC)

Jest to pocisk stożkowy-spiczasty, produkowany przez firmę RWS od 1965 roku. Stożkowa głowica z lekko wystającym rdzeniem, obciśnieta jest wzmocnionym płaszczem, przez co grzybkowanie ejst opóźnione. Pocisk grzybkuje równomiernie ze zwiększaniem się oporu w trakcie przechodzenia przez tuszę. Stosowany jest głownie do kalibrów o dużych prędkościach.

Orginal-Brenneke-Torpedo-Ideal (TIG)

Pocisk ten jest produkowany przez firmę RWS od 1919 r. Ma stożkowo zakończoną, krótką głowicę z ołowianym wierzchołkiem, ostrą kryzę przy przejściu w cylindryczny środek i wydłożony stożkiem tył. Przy uderzeniu daje ścinkę włosia. Przednia część pocisku rozrywa się na kawałki, tylna zaś drąży poszerzony kanał, często przechodząc na wylot.

Orginal-Brenneke-Torpedo-Universal (TUG)

Pocisk produkowany przez firmę RWS od 1926 roku. Miękka przednia część rdzenia nasadzona jest na masywny tylny rdzeń. Ołowiany wierzchołek opasany jest mocnym płaszczem, przez co opóźnione jest grzybkowanie pocisku i nie ma przedwczesnej straty energii. Pocisk zalecany jest do polowań na grubego zwierza.

Teilmantel (TM, SP, Mammerhead lun Gamehead)

Tradycyjny pocisk półpłaszczowy. Często ulega całkowitej deformacji i w wyniku gwałtownego hamowania rozkwita nieregularnie, jest rozrywany na kawałki. Przy przestrzeleniu tuszy, powoduje duże uszkodzenia, dlatego jest przez wielu fachowców uznawany za pocisk przestarzały. Pocisk ten jest dostępny w wersji ze szpiczastym czubkiem(TMS lub PSP) oraz zaokrąglonym(TMR lub SPRN).

Silvertip

Produkcja tegą pocisku, zajmuje się firma Winchester. W swojej budowie pocisk ten upodabnia się do pocisku typu SP. Różnica polega na tym, że Silvertip ma aluminiową wkładkę, pokrywającą ołowiany wierzchołek, co zabezpiecza przed przypadkowym czy przedwczesnym rozkwitnięciem pocisku. Wkładka ta ma jeszce jedną zaletę, podczas penetracji tuszy zabezpiecza, przed rozpadem pocisku na kawałki. Karbowanie w tylnej częśći pocisku ma na celu hamowanie odkształcania się części leżącej za rowkiem i pozwala na dlszą penetrację pocisku.

H-Mantel Kupferhohl Spotze(HMK lub PPE)

Pocisk płaszczowy, z miedzianym czepcem. Producentem jest firma RWS. Dostępny od roku 1934. Cechą wyróżniającą ten pocisk jest przewężenie w dolnej części stą dnazwa H-mantel czyli H płaszcz-płaszc tworzy kształt litery H. Płaszcz zawinięty jest do środka. W wersji HMK ołowiany wierzchołek przykryty jest dodatkowo miedzianą osłoną. Przewężenie powoduje to, iż część pocisku przed karbem rozrywa się na kawałki, porażając zwierzynę, zaś tylna część penetruje tuszę.

Nosler Partition (Nosler lub Twin-head)

Producentem tych pocisków jest między innymi firma Norma i firma Hirtenberger. Od innych pocisków, Nosler różni się przede wszystkim całkowitym rozdzieleniem podwójnego ołowianego rdzenia wewnętrzną przegrodą. Dzięki temu, wnikając w tusze zwierza, przedni ołowiany rdzeńzaczyna grzybkować i traci mase w wyniku odrywania się odłamków. Dalsze rozrywanie rdzenia uniemożliwa ścianka rozdzielająca. Dzięki temu tylko część pocisku drąży kanał wylotowy w tuszy zwierzyny.

ABC

Pocisk produkowany jest przez firmę Hirtenberger. Jest to jeden z najlepszych pocisków w swojej klasie. Jego budowa jest bardzo specyficzna. Ołowiany rdzeń stanowi tylko niewielką część pocisku i jest osadzony w tombakowym płaszczu (głowicy). Na głowicy znajdują się cztery nacięcia. Przy wnikaniu w tuszę rdzeń ulega stopniowej deformacji razem z płaszczem, który dzięki nacięciom rozrywa się w sposób kontrolowany. W następnej fazie deformacji, rozerwane części płaszcza zawijają się do tyłu, aż do oparcia się skrętem o ścianki głowicy. Powoduje to kontrolowany rozkwit pocisku i wydrążenie jednolitego kanału. Pocisk prawie zawsze djae okrągłą, postrzepioną ranę wylotową.

Norma Vulkan

Pocisk półpłaszczowy, którego producentem jest firma NORMA. Konstrukcja ta stanowi krok naprzód w stosunku do pocisku Normy typu PPC. Charakteryzuje się tombakowym okryciem i wgłębieniem na czubku. Rozkwita dopierow tuszy po napotkaniu dużego oporu.

Oryx

Pierwsze wrażenie, przy analizowniu konstrukcji tego pocisku jest takie, iż na pozór niewiele różni się on od tradycyjnego T-Mantel. Działanie tego pocisku jest jednak zupełnie inne. Połączenie w procesie galwanizacji płaszcza z tombaku z ołowianym rdzeniem. Taka budowa powoduje, komtrolowane rozkwitanie pocisku, który nie ulega rozerwaniu na kawałki, a więc następuje przekazanie dużej energii bez uszkadzania tuszy. Pocisk ten jest zalecany do polowań na zwierzynę dużą i średnią.

Sierra

Pocisk półpłaszczowy produkowany przez firmę Hirtenberger. Dzięki swojemu kształtowi, cechuje się doskonałą balistyką zarówno wewnętrzną jak i zewnętzrną. Pocisk łatwo się odkształca i przekazuje energię w całości przy zachowaniu całej swojej masy.